Tôi xin lỗi. Tựa đề có thể khiến bạn hiểu lầm. Bài viết này không nói cách bạn có thể làm giàu bằng cá betta. Nó nói về việc tại sao bạn không thể.

Đừng hiểu sai ý tôi. Tôi không cố tỏ ra bi quan hay cay đắng. Tôi cũng không cố đẩy bạn khỏi thú chơi để tôi có thể làm giàu. Sự thật của vấn đề là: việc đó sẽ không xảy ra. Bạn sẽ không giàu có.

Với người chơi, những người từng nuôi betta cảnh trong nhiều năm, tôi nêu câu hỏi này: Bạn kiếm được bao nhiêu từ việc bán betta cảnh của mình? Hàng ngàn? Hàng chục ngàn? Hay hàng trăm ngàn?

Sự thực của vấn đề là, nó có lẽ gần bằng không. Thậm chí nếu bạn lên kế hoạch bán vài cặp từ một bầy, chẳng còn mấy “lợi nhuận” sau khi bạn khấu hao chi phí điện, nước, thức ăn, hồ nuôi và nhiều hóa chất như muối và thuốc. Đừng quên, tất cả những giờ công (man-hours) mà bạn bỏ vào việc thay nước và cho ăn. Giả sử bạn làm việc khác, thời gian mà bạn dành cho cá của mình có thể đẻ ra tiền thay vì tiêu tốn chúng.

Tôi mới chơi betta được một năm rưỡi và từng thấy một số người thất vọng và từ bỏ thú chơi. Lý do? “Nó không sinh lợi”.

Vâng, câu trả lời của tôi với họ luôn là, nếu bạn đang tìm kiếm thứ gì sinh lợi, hãy nuôi cá rồng hay La Hán. Betta không bao giờ là thứ khiến bạn giàu. Vâng, bạn có thể kiếm sống từ nó. Nhưng đừng mong đợi bất ngờ có khả năng mua xe hơi lớn hay cellphone xịn. Điều đó sẽ không xảy ra.

Tôi cố làm sáng tỏ bất kỳ bí ẩn nào về việc làm giàu bằng cá betta trong số những tân binh. Điều đầu tiên tôi bảo họ khi tôi gặp ai đó mới là thế này: Hãy coi nó là thú chơi và bạn sẽ không bị thất vọng. Thật dễ để nghĩ rằng nghĩ rằng chỉ vì bạn mua cặp betta cảnh của mình bằng một số tiền lớn, bạn phải có khả năng bán bầy con của chúng được cả đống tiền.

Này chiến hữu, tỉnh dậy đi mà ngửi mùi trùn!

Để xem nào. Bạn phải thanh lọc. Bạn phải tính luôn những con vốn không bao giờ đạt. Bạn phải giữ vài con làm giống và bạn phải bỏ thời gian để củng cố dòng cá của mình. Hãy sòng phẳng ở đây. Bạn sẽ không bán con mái đẹp nhất của mình và người bán cho bạn cặp cá cũng vậy. Rốt cuộc, bạn có, nhiều nhất là 6 đến 7 cặp cá thực sự chấp nhận được. Bạn sẽ bán tất cả? Dĩ nhiên là không. Cùng lắm, bạn sẽ bán một vài cặp.

Vì vậy, bạn đã thu hồi vốn mình bỏ ra cho cặp cá cá gốc. Xin chúc mừng. Bạn có tính thời gian và tiền bạc mình bỏ ra để nuôi chúng? Có lẽ không.

Hãy coi nó là thú chơi
Tại sao tôi bảo mọi người hãy coi nó là thú chơi? Đơn giản bởi vì chúng ta không thể cạnh tranh với người Thái. Điều này nghe có vẻ “chủ bại” nhưng đó là sự thực. Họ có bo bo (daphnia) cho cá bột và trùng huyết (bloodworm) cho cá trưởng thành, cả hai đều được vớt từ ao hồ của chính họ. Điều này có nghĩa thức ăn là miễn phí với nhà lai tạo. Họ có thức ăn miễn phí trong khi chúng ta phải chi cả đống tiền.

Ở đây tại Malaysia, một vỉ (slab) trùng đỏ giá 0.45 đô-la tùy chất lượng. Ở Thái Lan, một lon (bucket) có lẽ giá thấp hơn 10 cent. Cũng đừng quên rằng các nhà lai tạo tại gia phải lái xe tới lui đến tiệm cung cấp. Xăng tốn tiền. Yếu tố hao mòn (wear and tear) cũng áp dụng cho xe của bạn. Con số rất kinh khủng.

Đừng quên rằng chi phí nhân công ở Thái Lan cũng cực thấp. Phí nước gần như không đáng kể và thời tiết ở đó là hoàn hảo. Sau cùng, “splendens” bắt nguồn từ Thái Lan. Các tay chơi ở châu Âu và Mỹ có lẽ cần gắn cây sưởi và bộ làm mềm nước. Thậm chí một số người trong chúng ta sưởi ấm toàn bộ phòng cá. Hãy nghĩ về những chi phí không được tính này.

Rốt cuộc, chúng ta thất bại về mặt hiệu quả giá thành. Khi các nhà kinh doanh Thái bán 10 hay 15 đô la thì đó hầu như là toàn bộ lợi nhuận. Với số còn lại chúng ta, chúng ta có lẽ chỉ kiếm được một hay hai đô-la. Vấn đề lớn. Đôi khi tôi lượm được ở bên đường nhiều hơn số đó!

Việc lai tạo betta cảnh không nên để kiếm tiền. Đó phải là niềm đam mê. Đó nên vì việc thưởng thức vẻ đẹp của chúng. Khi việc kiếm tiền trở thành lý do chính của bạn để tham gia thú chơi, bạn đánh mất viễn cảnh về ý nghĩa của nó. Hãy hỏi chính mình, bạn nuôi cá bởi vì bạn hy vọng chúng sẽ làm ra tiền hay bởi vì bạn yêu thích chúng?

Tôi sẽ trung thực bằng việc nói với bạn đôi điều. Một số trong chúng ta bằng quan hệ có khả năng mua plakat vây ngắn chất lượng triển lãm (HMPK) với giá từ 5 đến 8 đô-la một cặp. Bạn thậm chí không phải mua nhiều. Làm thế nào chúng ta cạnh tranh? Vâng, chúng ta thực sự có thể nhưng không về mặt giá thành. Còn bây giờ, chúng ta đang bàn về betta và việc kiếm tiền.

Gần đây, tôi nghe có người nói mình nghỉ chơi. Lý do là vì anh cố bán cá của mình 120 ringgit một cặp (khoảng 35 đô-la). Khách hàng tiềm năng của anh nói rằng họ có thể mua với giá rẻ hơn nhiều từ nơi khác. Và do đó, trong cơn giận dữ, anh tuyên bố mình nghỉ chơi. Hãy nhìn vào trường hợp này, nếu một người từng cản cá vì tình yêu với thú chơi và không vì lợi nhuận, thì bạn có nghĩ anh ta sẽ bỏ cuộc? Hiển nhiên không.

Bán cá để bù thức ăn
Thỉnh thoảng, khi một tay chơi đến chỗ tôi xem cá, họ hỏi tôi có con nào để bán không. Bình thường, cá của tôi không phải để bán. Những gì mà tôi giữ là cá giống của mình, bằng không, chúng hoặc là quá già hay quá non để bán.

Trong những trường hợp hiếm hoi khi mà tôi bán cá của mình, tôi hỏi họ dự định nuôi cá làm cảnh hay họ tính cản chúng. Nếu họ hoàn toàn mới và không để ý đến các tiêu chuẩn betta cảnh, thì tôi tặng họ vài con chất lượng kém VÀ dặn họ rằng nó không đạt chuẩn triển lãm hay giá trị lai tạo. Nếu họ dự định tham gia vào giới lai tạo-betta cảnh thì tôi mới bán cho họ bởi vì họ sẽ cần cá chất lượng tốt hơn để khởi đầu.

Sau khi bán cho các tân binh một cặp (giả sử họ mua từ tôi) thì chúng tôi trở thành bạn bè và thông thường, chúng tôi trở thành “đối tác”. Chúng tôi không nói về việc mua hay bán cá cho nhau nữa. Sau cùng, bạn có đang cố kiếm tiền từ bạn bè của mình? Có lẽ người khác làm nhưng tôi không. Thực sự rất khó để đặt giá trên giá trị tình bạn của mình, phải không?

Sau cùng, đó là về bạn bè mà bạn kết giao từ thú chơi. Tin hay không tùy bạn, nhưng tôi có cơ hội thiết lập một mạng lưới bạn bè tốt với nền tảng khác nhau và từ nhiều lãnh vực. Đây là những người mà một ngày nào đó giúp đỡ bạn, không chỉ về thú chơi mà còn về những mặt trong cuộc sống của bạn.

Trước khi tôi kết thúc bài viết này, hãy để tôi tính toán dùm bạn. Nó có hay không thể sáng tỏ, nhưng nó chắc chắn sẽ mang lại cái nhìn thực tế.

Chi phí nuôi một bầy HMPK:
Giá mua cặp cá giống – 35 đô-la
Hồ ép (tôi dùng thùng mút) – 1.5 đô-la (tôi không biết giá ở Mỹ hay châu Âu)
Cây và nước – hãy tính 1 đô-la

Sau khi trứng nở:
Bo bo/hồng trần – kích thước bầy trung bình khoảng 100 cá bột – 0.5 đô-la mỗi cách ngày trong khoảng một tháng, tổng cộng 7.5 đô-la.
Trùn chỉ: 2 đô-la mỗi hộp/tuần trong 2 tháng – 16 đô-la sau 2 tháng.

Việc mua lọ và hồ, tôi sử dụng loại với giá 0.5 đô-la mỗi cái. Giả sử bạn chỉ lên lọ cá đực và tỷ lệ giới tính là 50/50 – Lọ sẽ khiến bạn tốn 25 đô-la.

Vậy tổng chi phí ở trên là 86 đô-la. Nghe có vẻ thật nhiều, đúng không?

Đây nữa. Giả sử bạn là nhà lai tạo có trách nhiệm và không muốn lan truyền gien xấu vào cộng đồng, bạn sẽ thanh lọc khoảng 50% bầy hiện hữu của mình hay nhiều hơn. Bạn chỉ còn khoảng 50 con trưởng thành. Từ đó, một số sẽ chết và một số vẫn không đạt mong đợi. Ở ba tháng tuổi trở đi, bạn phải bắt đầu cho chúng ăn trùng đỏ hay viên (pellet), cả hai đều không rẻ.

Bạn đã nghĩ về nước? Xăng?
Với tôi, tôi lái 5 km đi và về, với tiêu thụ mỗi dặm khoảng 0.33 đô-la. Mỗi tháng, đó là 5 đô-la.
Tôi lái khoảng 15 km một chuyến để mua trùn chỉ. Trong hai tháng, phí xăng là 8 đô-la.

Còn nữa. Hao mòn xe cộ. Lốp xe. Nước tôi dùng để rửa trùn chỉ. Và danh sách cứ kéo dài. Khi chúng ta đưa tất cả những chi phí này vào tính toán, việc lai tạo betta để bán có còn sinh lợi không? Câu trả lời có lẽ là KHÔNG.

Để không suy sụp hay mất hứng thú, hãy tham gia vào thú chơi với tư tưởng rõ ràng như nó vốn dĩ. Tôi hy vọng rằng mình không xúc phạm bất cứ ai với bài viết này.

Nó không có ý chê bai hay làm vẩn đục giấc mơ của bất kỳ ai. Đây là nhận định của tôi về thú chơi và không nhất định phản ánh quan điểm của mọi người.

Hãy đừng vội tin ngay (take it with a pinch of salt). Thông thường, chúng ta cần gì đó để đọc mỗi khi rảnh rỗi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *